Spyware คือ ซอฟต์แวร์ที่เป็นอันตราย (Malicious Software) รูปแบบหนึ่งที่แอบแฝงเข้าสู่อุปกรณ์ดิจิทัลต่างๆ เพื่อขโมยข้อมูลและส่งต่อให้กับบุคคลอื่น ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านความเป็นส่วนตัวอย่างมีนัยสำคัญ การบุกรุกลักษณะนี้อาจทำให้อุปกรณ์ทำงานช้าลงและรบกวนการทำงานประจำวัน ดังนั้นการทำความเข้าใจว่า "Spyware คืออะไร" และ "Spyware ทำงานอย่างไร" นั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความปลอดภัยทางไซเบอร์ทั้งส่วนบุคคลและธุรกิจ
Spyware ทำงานอย่างไร?
Spyware หรือสปายแวร์มีหลักการทำงานในลักษณะที่ซ่อนและแอบแฝงอยู่ในระบบคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์มือถือ ซึ่งจะทำงานใน Background โดยที่ผู้ใช้ไม่ทันได้สังเกตเห็น สปายแวร์จะเก็บรวบรวมข้อมูลจากกิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นการกดแป้นพิมพ์ ข้อมูลการเข้าสู่ระบบ ภาพที่แสดงบนหน้าจอ ประวัติการท่องเว็บไซต์และไฟล์ต่างๆ บนอุปกรณ์ โดยทั่วไป Spyware จะแทรกซึมเข้าสู่คอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์มือถือผ่านวิธีการต่างๆ โดยวิธีหนึ่งที่เป็นที่นิยม คือ "Drive-By Download" ซึ่งติดตั้งตัวเองลงบนอุปกรณ์เมื่อผู้ใช้งานเผลอเข้าชมเว็บไซต์ที่เป็นอันตราย หรือคลิกโฆษณา Pop-up ที่แฝงมัลแวร์เอาไว้ อีกวิธีหนึ่งที่พบได้บ่อย คือ การฝัง Spyware ลงในซอฟต์แวร์ฟรีหรือไฟล์แนบในอีเมล
อย่างไรก็ตาม แม้สปายแวร์จะแอบซ่อนตัวตนและทำงานใน Background แต่ก็มีความสามารถในการเปลี่ยนแปลงการตั้งค่าของอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ ส่งผลให้ประสิทธิภาพการประมวลผลลดลง รบกวนการใช้งานอินเทอร์เน็ต ผู้ใช้งานจึงอาจรู้สึกได้ว่าอุปกรณ์ของตน "ช้าลง" อย่างเห็นได้ชัด ดังนั้น การทำความเข้าใจ Spyware จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการรักษาประสิทธิภาพของอุปกรณ์และให้การป้องกันข้อมูลที่สำคัญจากการโจรกรรม
วิธีการทำงานของสปายแวร์
1. แฝงตัว - สปายแวร์มักจะแฝงตัวมากับโปรแกรมฟรีที่ผู้ใช้งานดาวน์โหลด ไฟล์ที่แนบมากับอีเมล หรือแฝงตัวผ่านช่องโหว่ของซอฟต์แวร์ต่างๆ
2. เก็บข้อมูล - เมื่อสปายแวร์ติดตั้งลงบนอุปกรณ์สำเร็จก็จะเริ่มทำงานใน Background ของระบบ เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลต่างๆ จากอุปกรณ์
3. ส่งข้อมูล - ข้อมูลที่ถูกเก็บรวบรวมจะถูกส่งต่อไปยังแฮกเกอร์หรือผู้โจมตี ซึ่งอาจนำข้อมูลเหล่านั้นไปใช้ในทางที่ผิดหรือเพื่อประโยชน์ส่วนตัว เช่น ขโมยบัญชีธนาคาร ขโมยข้อมูลส่วนบุคคล เป็นต้น
4. ควบคุมอุปกรณ์ - สปายแวร์บางชนิดสามารถปรับเปลี่ยนการตั้งค่าของเบราว์เซอร์ หรือแม้กระทั่งเปิดใช้งานกล้องและไมโครโฟนของอุปกรณ์โดยที่ผู้ใช้งานไม่ทันได้รู้ตัว
ทำไม Spyware ถึงเป็นความเสี่ยงด้านความปลอดภัย?
Spyware ไม่เพียงแต่แทรกซึมเข้าสู่อุปกรณ์คอมพิวเตอร์อย่างเงียบๆ แต่ยังเก็บรวบรวมข้อมูลสำคัญ เช่น ชื่อบัญชีและรหัสผ่านเข้าสู่ระบบ หมายเลขบัตรเครดิตและรายละเอียดส่วนบุคคลต่างๆ ซึ่งอาจเป็นการรวบรวมข้อมูลเพื่อทำการฉ้อโกงในขั้นตอนต่อไป นอกจากนี้ มัลแวร์ประเภทนี้ไม่ได้หยุดเพียงแค่การโจรกรรมข้อมูล แต่ยังมีศักยภาพในการลดการป้องกันของอุปกรณ์ ส่งผลให้มีความเสี่ยงต่อภัยคุกคามทางอื่นๆ เช่น Ransomware, Insider Threats หรือการโจมตีจากมัลแวร์อื่นๆ ที่อาจเข้ามาทำลายธุรกิจ
Spyware มีกี่ประเภท?
คำว่า Spyware เป็นคำศัพท์ที่ครอบคลุมซอฟต์แวร์ที่เป็นอันตรายหลายประเภท ซึ่งแต่ละประเภทมีความสามารถที่แตกต่างกัน มาดูรายละเอียดของสปายแวร์แต่ละประเภท ดังนี้
- Adware
Adware อาจดูเหมือนเป็นซอฟต์แวร์ที่ไม่เป็นอันตรายในตอนแรก โดยมักแสดงตัวเป็นโฆษณา Pop-Up ที่ถูกปรับแต่งให้เข้ากับประวัติการใช้อินเทอร์เน็ต อย่างไรก็ตาม โฆษณาที่แฝงไปด้วย Adware เหล่านี้สามารถนำทางผู้ใช้งานไปยังเว็บไซต์ที่เป็นอันตรายที่อาจแฝงไปด้วยมัลแวร์ชนิดอื่นๆ
- Keyloggers
Keyloggers ทำหน้าที่เสมือนเป็นระบบตรวจสอบแอบแฝง โดยมีหน้าที่หลักในการบันทึกการกดแป้นพิมพ์ โดยอาชญากรไซเบอร์จะใช้ Keylogger เป็นเครื่องมือให้การขโมยข้อมูลต่างๆ ตั้งแต่ข้อมูลการ Log In เข้าสู่ระบบบัญชีออนไลน์ ไปจนถึงข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลที่สำคัญอื่นๆ
- Mobile Spyware
ด้วยพฤติกรรมการใช้งานอุปกรณ์มือถือที่เพิ่มขึ้นในปัจจุบัน Mobile Spyware จึงมีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นไปด้วย สปายแวร์ประเภทนี้สามารถติดตามพิกัด GPS ของอุปกรณ์ อ่านข้อความและก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยหลายประการ
- Trojan
Trojan เป็นซอฟต์แวร์ที่ถูกปลอมแปลงให้มีลักษณะเหมือนซอฟต์แวร์ของจริงที่ถูกต้องตามกฎหมาย โดยมีเป้าหมายเพื่อฝังมัลแวร์เป็นอันตรายชนิดอื่นๆ เมื่อถูกดาวน์โหลดและติดตั้งลงบนอุปกรณ์ ซึ่งเป็นการ "ให้สิทธิ์" แก่แฮกเกอร์สามารถเข้าถึงอุปกรณ์ของคุณโดยไม่ได้รับอนุญาต
- Infostealer
Infostealer เป็นแอปพลิเคชันชนิดหนึ่งที่ออกแบบมาเพื่อสแกนข้อมูลที่ถูกเก็บไว้บนอุปกรณ์คอมพิวเตอร์และขโมยข้อมูลประเภทต่างๆ เช่น ชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน ที่อยู่อีเมล ประวัติการใช้งานเบราว์เซอร์ ข้อมูลระบบ ไฟล์เอกสาร หรืออื่นๆ นอกจากนี้ Infostealer ยังสามารถใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ด้านความปลอดภัยในเว็บเบราว์เซอร์ เพื่อรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลจากบริการออนไลน์ก่อนส่งต่อให้กับแฮกเกอร์
แนวทางการป้องกัน Spyware
การป้องกัน Spyware ล่วงหน้าเป็นแนวทางที่เป็นที่แนะนำมากกว่าการพยายามลบสปายแวร์ออกหลังจากระบบถูกบุกรุก ซึ่งอาจเป็นเรื่องท้าทายและอาจกู้คืนความเสี่ยงหายที่เกิดขึ้นไปแล้วได้ยาก กลยุทธ์บางประการที่องค์กรสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการป้องกันการโจมตีจาก Spyware มีดังนี้
- ลงทุนในซอฟต์แวร์ Anti-Spyware ที่แข็งแกร่ง
แนวทางการป้องกันสปายแวร์ที่มั่นคงสำหรับธุรกิจอยู่ที่ซอฟต์แวร์ Anti-Spyware เช่น Endpoint Detection and Response (EDR) และ Managed Detection and Response (MDR) ซึ่งโซลูชันเหล่านี้มีความสามารถในการระบุและกำจัด Spyware ได้ เพื่อช่วยรักษาความปลอดภัยของคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ที่เชื่อมต่อกับเครือข่ายธุรกิจ นอกจากนี้ การใช้ Spyware Scanner อย่างสม่ำเสมอจะช่วยตรวจจับภัยคุกคามได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
- ให้ความสำคัญกับการอัปเดตระบบปฏิบัติการ
ไม่ว่าสภาพแวดล้อมของระบบที่องค์กรใช้งานจะเป็นระบบปฏิบัติการ Windows, Unix หรือ Linux การให้ความสำคัญกับการอัปเดตระบบเป็นสิ่งจำเป็น เนื่องจากแพทช์อัปเดตแต่ละครั้งมักจะแก้ไขช่องโหว่ด้านความปลอดภัยที่อาจถูกใช้ประโยชน์โดยผู้ไม่หวังดี ช่วยเสริมสร้างความปลอดภัยทางไซเบอร์โดยรวมของธุรกิจ
- ส่งเสริมความระมัดระวังในการใช้อินเทอร์เน็ต
องค์กรควรส่งเสริมให้บุคลากรมีความระมัดระวังในการคลิกโฆษณา Pop-up หรือดาวน์โหลดซอฟต์แวร์ฟรีจากแหล่งที่ดูไม่น่าเชื่อถือ แนะนำให้บังคับใช้นโยบายในการตรวจสอบไฟล์แนบอีเมลจากผู้ส่งที่ไม่คุ้นเคยและหลีกเลี่ยงเว็บไซต์ที่ถูกระบุว่าอาจเป็นอันตราย อีกทั้งการมีแผน Incident Response ที่ชัดเจนจะช่วยให้องค์กรสามารถรับมือกับภัยคุกคามได้อย่างรวดเร็ว
- ตรวจสอบอุปกรณ์เป็นประจำ
พฤติกรรมผิดปกติของอุปกรณ์อาจบ่งบอกถึงการติดมัลแวร์ โดยอาจมีอาการ เช่น การทำงานที่ช้าลง ระบบล่มบ่อย หรือมีโฆษณา Pop-Up ที่เพิ่มขึ้นอย่างผิดปกติ ซึ่งทั้งหมดอาจบ่งชี้ถึงการมีอยู่ของ Spyware ภายในระบบ ดังนั้น การตรวจสอบอุปกรณ์ต่างๆ อย่างสม่ำเสมอจึงสามารถช่วยให้ตรวจจับสปายแวร์และมัลแวร์ต่างๆ ได้ตั้งแต่เนิ่นๆ และดำเนินการแก้ไขได้ทันท่วงที นอกจากนี้ ควรมีแผน Disaster Recovery เพื่อรองรับกรณีที่ระบบถูกโจมตี
Spyware Removal: แนวทางการกำจัดสปายแวร์
ในกรณีที่สงสัยว่ามี Spyware แทรกซึมเข้ามาในระบบของธุรกิจคุณ สิ่งสำคัญคือการตอบสนองอย่างรวดเร็ว สำหรับ Spyware Removal ให้เริ่มต้นด้วยการสแกนระบบอย่างครอบคลุมโดยใช้ซอฟต์แวร์ Anti-Spyware ที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งควรมีคุณสมบัติในการระบุและกำจัดสปายแวร์ที่แอบซ่อนอยู่ในระบบได้
อย่างไรก็ตาม โปรแกรม Spyware บางประเภทอาจยากต่อการกำจัด ในกรณีนี้ องค์กรอาจต้องเปิดใช้งานอุปกรณ์หรือเครือข่ายในสภาพแวดล้อม Sandbox แทน หรืออาจใช้เครื่องมือกำจัดเฉพาะทางในการกำจัดสปายแวร์
สุดท้ายนี้ เพื่อให้แน่ใจว่าธุรกิจได้รับป้องกันต่อการโจมตีทางไซเบอร์ในอนาคต ควรอัปเดตซอฟต์แวร์ Anti-Spyware เป็นประจำ มาตรการรักษาความปลอดภัยเชิงรุกนี้ไม่เพียงแต่เสริมสร้างความปลอดภัยทางไซเบอร์ แต่ยังช่วยให้องค์กรสามารถรับมือภัยคุกคามที่เกิดขึ้นใหม่ได้อีกด้วย
บทสรุป
Spyware เป็นภัยคุกคามที่ไม่หยุดนิ่งและพัฒนาอยู่ตลอดเวลา การทำความเข้าใจหลักการทำงานและกลยุทธ์ในการป้องกันจึงเป็นสิ่งสำคัญในการลดความเสี่ยงของการละเมิดข้อมูลองค์กร การตรวจสอบระบบอย่างสม่ำเสมอ การใช้ความระมัดระวังในการทำกิจกรรมออนไลน์และการใช้ซอฟต์แวร์รักษาความปลอดภัยที่แข็งแกร่งเป็นพื้นฐานการป้องกันล้วนเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพต่อการป้องกันภัยคุกคามลักษณะนี้
ทั้งนี้ การปกป้องข้อมูลธุรกิจของคุณและรักษาความปลอดภัยระบบนั้นเป็นมากกว่าแค่การทำความเข้าใจความเสี่ยงแต่รวมไปถึงการวางมาตรการเชิงรุกเพื่อป้องกัน หลีกเลี่ยงและลดความเสี่ยงต่อภัยคุกคามในโลกดิจิทัล
ในฐานะบริษัทที่มีประสบการณ์ในการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์และโซลูชันโครงสร้างพื้นฐานไอที Sangfor พร้อมนำเสนอผลิตภัณฑ์และโซลูชันหลากหลายที่ออกแบบมาเพื่อให้ธุรกิจได้รับการป้องกันจากภัยคุกคามสม่ำเสมอ สามารถเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับข้อเสนอบริการของเราวันนี้และติดต่อผู้เชี่ยวชาญของเรา
